شلیک سپاه، دروغ‌های حکومتی، و فریاد بی‌پاسخ عدالت

در روز ۸ ژانویه ۲۰۲۰، پرواز اوکراین اینترنشنال با ۱۷۶ سرنشین، شامل شهروندان ایرانی، کانادایی، اوکراینی، سوئدی، افغان و بریتانیایی، تنها دقایقی پس از برخاستن از فرودگاه امام خمینی تهران، به طرز دلخراشی با شلیک موشک‌های پدافند هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی سقوط کرد. این فاجعه، یکی از تاریک‌ترین و جانسوزترین لحظات تاریخ معاصر ایران به شمار می‌رود؛ لحظه‌ای که قلب‌ها را به درد می‌آورد و همواره با غم و خشم عمیق یادآوری خواهد شد.

سپاه پاسداران در ابتدا هرگونه مسئولیتی در این حادثه را رد کرد و ادعا کرد که سقوط ناشی از نقص فنی در هواپیما بوده است. اما در روز ۱۱ ژانویه، پس از فشارهای بین‌المللی و انتشار شواهد انکارناپذیر، ایران اعتراف کرد که پدافند هوایی سپاه به اشتباه به هواپیما شلیک کرده است. این اعتراف سه روزه، تنها پس از انکارهای متعدد و انتشار اطلاعات نادرست، انجام شد.

در طول این سه روز، مقامات سپاه و رسانه‌های دولتی با ارائه توضیحات متناقض و گمراه‌کننده تلاش کردند از مسئولیت فرار کنند:

نقص فنی هواپیما: این ادعا بدون ارائه مدارک فنی مطرح شد و به سرعت توسط کارشناسان هوایی رد شد

عدم شلیک موشک: تا زمانی که تصاویر بقایای موشک‌ها و فیلم‌های منتشر شده در فضای مجازی، این دروغ را افشا کرد

خطای انسانی: پس از فشارها، مقامات به طور مبهم اعتراف کردند که تنها یک “خطای انسانی” باعث شلیک شده است، اما هرگز توضیح روشنی درباره‌ی ساختار ناکارآمد تصمیم‌گیری و نظارت در سپاه ارائه نکردند. این اظهارات به شدت مورد انتقاد قرار گرفت و بسیاری از تحلیلگران به وجود مشکلات عمیق‌تر و سیستماتیک اشاره کردند که به سادگی با به گردن گرفتن یک خطای فردی نادیده گرفته می‌شوند. این کار نه تنها می‌تواند امنیت ملی را به خطر اندازد، بلکه اعتماد عمومی را نیز به چالش می‌کشد. به علاوه، انتقادات به وضوح نشان می‌دهد که عدم شفافیت در فرآیندهای داخلی و سیاست‌گذاری‌ها، به تکرار چنین حوادثی منجر خواهد شد، و به نظر می‌رسد نیاز مبرمی به اصلاحات جدی و بنیادین در ساختار نظارتی و مدیریتی در این نهاد وجود دارد.